هایائو میازاکی

هایائو میازاکی (میازاکی هایائو، متولد ۱۵ ژانویه ۱۹۴۱) مانگاکار و انیماتور برجسته ژاپنی است که به‌عنوان کارگردان و سازنده آثار انیمه‌ای پرطرفدار شهرت جهانی دارد. او در طول نزدیک به پنج دهه فعالیت حرفه‌ای، به یکی از تحسین‌شده‌ترین چهره‌های سینمای انیمیشن بدل شد و به همراه ایسائو تاکاهاتا استودیو جیبلی را بنیان نهاد. موفقیت آثارش، او را در کنار انیماتورهای مطرحی همچون والت دیزنی، نیک پارک و رابرت زمکیس قرار داده و نشریه تایم نام او را در فهرست تأثیرگذارترین افراد جهان آورده است.

میازاکی فعالیت حرفه‌ای خود را در استودیو توئی انیمیشن آغاز کرد و در سال ۱۹۷۹ نخستین فیلم بلندش، «قلعه کالیوسترو»، را در مجموعه لوپن سوم کارگردانی کرد. پس از موفقیت «ناوسیکای دره باد»، به‌همراه تاکاهاتا استودیو جیبلی را تأسیس کرد و فیلم‌های متعددی در این استودیو ساخت تا اینکه پس از «شاهزاده مونونوکه» برای مدتی از دنیای انیمیشن کناره گرفت.

اگرچه فیلم‌های میازاکی در ژاپن همواره با استقبال تماشاگران و منتقدان روبه‌رو می‌شد، او تا پیش از اکران «شاهزاده مونونوکه» در سال ۱۹۹۷ از سوی میراکس برای مخاطبان غربی چندان شناخته‌شده نبود. این فیلم که پرفروش‌ترین فیلم تاریخ ژاپن تا آن زمان بود، نخستین انیمیشنی لقب گرفت که جایزه بهترین فیلم سال آکادمی ژاپن را از آن خود کرد. بازگشت میازاکی با «شهر اشباح» همراه شد؛ فیلمی که نه‌تنها رکورد فروش «تایتانیک» را در ژاپن شکست و دوباره جایزه بهترین فیلم آکادمی ژاپن را گرفت، بلکه نخستین انیمه‌ای بود که موفق به دریافت جایزه اسکار شد.

در آثار میازاکی، مضامینی چون رابطه انسان با طبیعت و فناوری و دشواری پایبندی به صلح‌جویی بارها تکرار می‌شوند. بازتاب باورهای فمینیستی او را می‌توان در شخصیت‌های اصلی زن دید؛ دختران و زنان جوانی نیرومند و مستقل که روایت را پیش می‌برند. میازاکی از منتقدان سرسخت سرمایه‌داری و جهانی‌شدن است و در حالی که در دو فیلم «قلعه کالیوسترو» و «قلعه‌ای در آسمان» از شخصیت‌های شرور سنتی بهره می‌برد، در آثاری مانند «ناوسیکای» و «شاهزاده مونونوکه» آنتاگونیست‌هایی با ابعاد اخلاقی مبهم و ویژگی‌های انسانی ارائه می‌کند.