جیلیان اندرسون

جیلیان لی اندرسون (زاده ۹ اوت ۱۹۶۸) بازیگر، نویسنده و فعال آمریکایی است. او بیش از همه برای نقش‌هایش به‌عنوان مأمور ویژه اف‌بی‌آی دانا اسکالی در مجموعه علمی‌تخیلی پرونده‌های مجهول (۱۹۹۳–۲۰۰۲؛ ۲۰۱۶–۲۰۱۸)، لیلی بارت در فیلم دراماتیک خانه‌ی خوشبختی (۲۰۰۰)، کارآگاه ارشد استلا گیبسون در مجموعه جنایی بی‌بی‌سی و آرتی‌ئی به نام سقوط (۲۰۱۳–۲۰۱۶)، ژان میلبرن در مجموعه کمدی-درام نتفلیکسی آموزش جنسی (۲۰۱۹–۲۰۲۳) و مارگارت تاچر در فصل چهارم مجموعه درام نتفلیکسی تاج (۲۰۲۰) شناخته می‌شود. او تاکنون دو جایزه امی ساعات پربیننده، دو جایزه گلدن گلوب و چهار جایزه انجمن بازیگران سینما را از آن خود کرده است.

اندرسون که در شیکاگو به دنیا آمد، نخست در لندن و سپس در گرند رپیدز میشیگان بزرگ شد. او کار حرفه‌ای خود را با اجرای صحنه‌ای در نیویورک آغاز کرد و با ایفای نقش در پرونده‌های مجهول به شهرت جهانی رسید. از آثار سینمایی‌اش می‌توان به درام‌های قهرمان سلتیک (۲۰۰۵)، آخرین پادشاه اسکاتلند (۲۰۰۶)، شادو دنسر (۲۰۱۲) و خانه‌ی نایب‌السلطنه (۲۰۱۷) و همچنین فیلم‌های پرونده‌های مجهول با عنوان‌های نبرد برای آینده (۱۹۹۸) و می‌خواهم باور کنم (۲۰۰۸) اشاره کرد. در تلویزیون نیز در نقش‌هایی چون لیدی ددلاک در خانه‌ی سرد و تاریک (۲۰۰۵)، والیس سیمپسون در هر قلب انسانی (۲۰۱۰)، خانم هاویشام در انتظارات بزرگ (۲۰۱۱)، دکتر بدلیا دو موریه در هانیبال (۲۰۱۳–۲۰۱۵)، مدیا در فصل اول خدایان آمریکایی (۲۰۱۷) و النور روزولت در بانوی اول (۲۰۲۲) حضور داشته است.

اندرسون برای کارهای صحنه‌ای خود نیز تحسین و جوایز متعددی دریافت کرده است؛ از جمله اجرا در نمایش دوستان غایب (۱۹۹۱) که برایش جایزه بهترین نوظهور تئاتر ورلد را به ارمغان آورد، عروسک‌خانه (۲۰۰۹) که نامزد جایزه لارنس اولیویه برای بهترین بازیگر زن شد، ایفای نقش بلانش دو بوآ در اتوبوسی به نام هوس (۲۰۱۴ و ۲۰۱۶) که جایزه بهترین بازیگر زن ایونینگ استاندارد تئاتر را برایش به همراه داشت و نامزدی دوم لارنس اولیویه را نصیبش کرد، و همچنین درباره‌ی ایو (۲۰۱۹) که سومین نامزدی لارنس اولیویه را برایش به دست آورد.

اندرسون از بسیاری سازمان‌های خیریه و بشردوستانه حمایت کرده است؛ او سخنگوی افتخاری شبکه‌ی نوروفیبروماتوز و از بنیان‌گذاران طرح آموزش پایداری جوانان آفریقای جنوبی (SAYes) است. او از سال ۲۰۰۲ در لندن زندگی می‌کند و در سال ۲۰۱۶ به پاس خدماتش به عرصه‌ی نمایش، به‌عنوان افسر افتخاری نشان عالی‌ترین امپراتوری بریتانیا (OBE) مفتخر شد.